Stymulacja mięśni. Rehabilitacja, Sport, Uroda

Stymulacja dla urody

0

Gdybym miał odpowiedzieć na pytanie: Co jest najważniejsze dla zachowania urody? odpowiedziałbym: Pogoda ducha ! Uśmiech na twarzy. Dużo zdrowego ruchu.

Lata jednak mijają i niewielu z nas poświęca czas na ćwiczenia fizyczne. Stymulację TENS stosuje się często w zakładach kosmetycznych dla wzmocnienia, kształtowania określonych partii mięśni, newralgicznych z punktu widzenia urody. Są to głównie :

  • mięśnie twarzy
  • mięśnie piersiowe i mięśnie ramion
  • mięśnie brzucha
  • mięśnie pośladkowe i mięśnie ud lub łydek

Efektem takich zabiegów jest:

poprawa ukrwienia i unaczynienia skóry, zmniejszenie objawów cellulitis, kształtowanie sylwetki, czyli wzmacnianie tych partii mięśni, które nas interesują (tzw. strukturalizacja). Ze względu na to, że wzmacnianie mięśni jest procesem fizjologicznym, osiągnięcie pożądanego efektu wymaga odpowiedniej ilości zabiegów rozłożonych w czasie. Seria 10 czy nawet 20 zabiegów nie zagwarantuje trwałych efektów. Niewątpliwie poprawi ukrwienie mięśni i podniesie ich tonus, ale realne wzmocnienie mięśni wymaga minimum 12 -16 tygodni stymulacji wykonywanych 3 – 4 razy w tygodniu. Koszty takich zabiegów w gabinecie będą więc wysokie.

 

Najlepszą metodą są ćwiczenia fizyczne i gimnastyka, ale…nie każdy ma blisko do siłowni lub miejsce do ćwiczeń. Poza tym, żeby dobry efekt wystąpił, gimnastyka musi być prowadzona pod nadzorem fachowca lub według ustalonych i sprawdzonych standardów. Stosując ćwiczenia źle dobrane do naszej kondycji, ćwicząc w złych warunkach, można sobie zaszkodzić. Klasyczne przykłady to np. pływanie żabką osób ze zmianami w stawach krzyżowo-biodrowych lub aerobik dla Pań z podskokami na betonie (obniża narządy miednicy i uszkadza stawy, może nasilać nietrzymanie moczu). Nie każdy też może ćwiczyć na siłowni (słaby wzrok, choroby serca).

Zanim uruchomione zostaną naturalne procesy adaptacji osłabionych mięśni do wysiłku i zmiana ich struktury, upłyną tygodnie ćwiczeń. Stymulacja pozwala ten okres skrócić i znacznie szybciej przygotować mięśnie do wzmożonego wysiłku. Efektywnie wspomagać trening fizyczny. Można ją stosować bez szkody dla zdrowia nawet 1 -2 razy dziennie, po ok 20 minut. Jeśli trening fizyczny uzupełniany jest stymulacją mięśni, to efekty są najlepsze. Stosują tę zasadę gwiazdy sportu, filmu i estrady.

Regularny trening, częste powtarzanie określonych ruchów, jest sygnałem dla naszego ciała, że trenowane partie mięśni potrzebują lepszego zaopatrzenia w krew i składniki do budowy tkanki mięśniowej oraz lepszej komunikacji nerwowej z ośrodkami kory ruchowej. Bodźce, generowane w poddawanych pracy (skurczom) mięśniach, skutkują wzmocnieniem szlaku nerwowego łączącego mięsień (efektor) i ośrodki sterowania skurczem.

Stosując stymulację, wzmacniamy ów szlak nerwowy i nasz mózg lepiej i szybciej realizuje zapotrzebowanie mięśni na tlen lub glikogen (zależnie od typu aktywności). Działamy również na unerwienie naczynioruchowe, powodując lepszą cyrkulację krwi, większy dopływ tlenu niezbędny do procesów spalania oraz szybsze usuwanie produktów przemiany materii, powstających w czasie pracy mięśni. Skracamy tym samym czas adaptacji do wysiłku i czas powysiłkowej regeneracji, bez szkody dla organizmu. I to wszystko bez obciążania pracy serca i układu oddechowego (bez zadyszki). Najlepsze efekty osiaga się ćwicząc razem ze stymulatorem czyli wzmacniając świadomie skurcze wywołane stymulacją. Wzmacnianie mięśni bez zaangażowania się jest o wiele mniej skuteczne.

Ból mięśni po zmęczeniu lub w wyniku przetrenowania, potrafi utrzymywać się kilka dni. Stosując elektrostymulację, skracamy czas regeneracji powysiłkowej do kilkudziesięciu minut! Odkładanie się kwasu mlekowego w mięśniach, powoduje stan podrażnienia i odruchowego skurczu naczyń krwionośnych szczególnie wtedy, kiedy nie przeprowadziliśmy po wysiłku fachowego stretchingu (rozciągania mięśni). Stymulacja pobudzając ukrwienie, przyspiesza metabolizm i odnowę biologiczną.

Czy często wykonuje Pani gimnastykę mięśni twarzy?

Czy potrafi Pani w izolowany sposób napiąć mięśnie tak, aby zmniejszyć opadanie policzków lub podbródka? zmarszczki wokół ust lub oczu?

Proszę się nie martwić! Potrafi to robić bardzo niewiele osób! Mięśnie twarzy nie słabną jedynie z powodu upływu czasu. Ubytki kolagenu i tempo pojawiania się zmarszczek, zależą w znacznej mierze od utrzymywania mięśni w sprawności. Wszystkie, nie ćwiczone mięśnie słabną, zmniejsza się ich masa i napięcie. Mięśni twarzy również! A to oznacza, że mięśnie ćwiczone zyskują na masie, stają się pełniejsze, lepiej ukrwione, a pokrywająca je skóra jest bardziej napięta i lepiej odżywiona. Nie jesteśmy, generalnie, w stanie napinać wybranych miesni twarzy. Mamy własne „przyzwyczajenia mimiczne” a poza tym, mięsnie w ruchu natoiralnym pracują w zespołach. dzieki elektrostymulacji możemy wybiórczo pobudzac tylko te miesnie, na których nakleimy elektrody czyli selektywnie wzmacniac miesnie podnoszące kąciki ust, policzki itd.

Spróbujcie stymulować mięśnie twarzy i innych partii ciała. Spróbujcie, po zakończonej stymulacji zastosować na przekrwioną skórę Wasze kosmetyki rewitalizujące. Już po 1-2 tygodniach, zauważycie o wiele lepsze efekty niż po stosowaniu samych kosmetyków. Poprawa ukrwienia mięśni i pokrywającej je skóry w wyniku stymulacji, spowoduje lepsze odżywienie „od środka” a użyte kosmetyki, wchłoną się znacznie lepiej niż dotychczas. Wzmocnione mięśnie, zwiększą swoją masę, podniosą napięcie skóry i wygładzą ją. Czy nie warto skorzystać?

Nie ma kremów wzmacniających mięśnie! Można je wzmacniać jedynie w naturalny sposób!

Stymulacja dla sportowców

0

TENS dla sportu – i Moc będzie z Tobą!

Jeżeli zamieszczone poniżej profesjonalne informacje o stymulacji mięśni Cię zainteresowały, napisz do nas lub zadzwoń. Doradzimy wybór stymulatora i metody pozwalającej uzyskać lepsze wyniki sportowe bez stosowania „dopalaczy” oraz zregenerować organizm po wysiłku lub urazie.

Dla osób czynnie uprawiających sport, ważna jest możliwość kształtowania pożądanych własności motorycznych mięśni, zależnie od typu uprawianej dyscypliny sportowej oraz szybka regeneracja i odzyskanie sprawności po tak częstych w sporcie wyczynowym urazach, naderwaniach mięśni i ścięgien, okresowym unieruchomieniu lub długotrwałej przerwie w treningach. Równie ważne jest bardzo pozytywne działanie stymulacji niską częstotliwością na proces przyspieszonej regeneracji powysiłkowej, przygotowanie mięśni do wysiłku, bez obciążania układu oddechowego.

Jeśli trenujesz, zabieraj stymulator za sobą na trening lub na wyjazdy !

Aby dobrze wykorzystać możliwości jakie stwarza stosowanie stymulacji TENS, zastosuj ją szybko i odpowiednio długo. Na przykład: w razie stłuczenia i powstania krwiaka, obrzęku pourazowego, naderwania ścięgna lub mięśnia – otocz elektrodami miejsce urazu i stosuj stymulację kilka lub kilkanaście godzin bez przerwy. Pamiętaj! Stymulacja powinna być łagodna, powodować jedynie wyraźnie odczuwalne, ale lekkie odczucie mrowienia lub pulsowania. Tym sposobem wspierasz naturalne mechanizmy radzenia sobie organizmu z uszkodzeniem tkanek i ograniczysz uboczne skutki urazu (obrzęk, wysięk, ból, krwiaki). Łagodna, wielogodzinna stymulacja działa lepiej niż okłady.  Jej celem jest podtrzymanie ukrwienia w miejscu urazu czyli ułatwienie organizmowi „posprzątania” w miejscu, gdzie powstał stan zapalny i dostarczenia w to miejsce składników budulcowych. Stymulację łagodzącą ból stosuj jedynie wtedy, kiedy jesteś całkowicie pewien przyczyny bólu. Poważniejsze urazy stawów lub kończyn powinien zdiagnozować lekarz.

Stymulacja mięśni stosowana wśród sportowców pozwala na:

  • kształtowanie pożądanych własności motorycznych wybranej (potrzebnej w danej dyscyplinie) grupy mięśni. Stymulacja pozwala zarówno na selektywny wybór mięśni jak i selektywny wybór typu własności motorycznej, którą chcemy rozwinąć lub utrwalić (np.odporność na zmęczenie, siła maksymalna, siła eksplozywna, szybkość reakcji). Inne parametry stymulacji stosuje biegacz długodystansowy a inne skoczek w dal lub piłkarz.  W sportach wymagających jednostronnego angażowania wybranej grupy mięśni (np. łucznictwo,tenis), można stymulować mięśnie antagonistyczne, aby ograniczyć szkodliwy wpływ nierównowagi siły mięśni działających na staw.
  • lepszą waskularyzację (unaczynienie) stymulowanych mięśni i ich szybszą regenerację powysiłkową
  • selektywną stymulację, w celach rehabilitacyjnych lub sportowych, wybranego mięśnia, np. istotnej dla stabilizacji kolana głowy przyśrodkowej m.czworogłowego uda. Połączenie np. ćwiczeń oporowych z elektrostymulacją, daje najszybszy przyrost utraconej w wyniku unieruchomienia lub przerwy w treningach masy mięśni

Mechanizm działania stymulacji na mięśnie:

Mięśnie odpowiedzialne za postawę i ruchy ciała można ogólnie podzielić na 2 grupy: wolno i szybkokurczące się. Większość naszych mięśni zbudowana jest z 2 rodzajów włókien mięśniowych o różnych proporcjach ich udziału w całej masie mięśnia, zależnych od funkcji, jakie mięsień spełnia w organizmie. Mówiąc: mięśnie wolnokurczące się lub szybko kurczące się, mamy na myśli ten sam mięsień np. mięsień dwugłowy podudzia lub ramienia, ale bierzemy pod uwagę inne rodzaje włókien mięśniowych.

O własnościach włókna mięśniowego decyduje częstotliwość pobudzeń docierających do niego poprzez nerw ruchowy. W badaniach na zwierzetach udowodniono, że długotrwała (kilkutygodniowa) stymulacja mięśni niską częstotliwością, powoduje przekształcenie się włókien szybkokurczących się (metabolizujących beztlenowo) we włókna wolno kurczące się o metaboliźmie tlenowym. Po zaprzestaniu stymulacji, w ciągu następnych kilku tygodni włókna wracają do pierwotnych własności. Podobny efekt (zmiany własności włókien) daje przeszczep nerwu. To wszystko dowodzi, że to jak reagują i metabolizują mięśnie, zależy od częstotliwości pobudzeń w nerwie ruchowym.

I tu ujawnia się rola elektrostymulacji. W przypadku treningu naturalnego (bez stymulacji) aktywizowana przez nerwy ruchowe jest zawsze tylko część włókien mięśniowych (ok 70%), pozostałe 30% odpoczywa. Organizm samodzielnie przełącza kolejne zespoły włókien (tzw. jednostki motoryczne), żeby zapewnic jak najdłużej zdolnośc do wysiłku. Ponieważ pobudzenie mięśni do skurczu prądem elektrycznym odbywa się zawsze (w mięśniach nieodnerwionych) poprzez nerw ruchowy, prąd pobudza do skurczu wszystkie jednostki motoryczne unerwione danym nerwem. Nie istnieje więc możliwość aby 30% odpoczywało stąd stymulacja nie może trwac tak długo jak trening naturalny anie nie powinna byc wykonywana na maksymalnym, tolerowanym nateżeniu.  Istotną zaletą elektrostymulacji jest to, że stymulując prądem o odpowiedniej częstotliwości i w odpowiednich interwałach czasowych, możemy zdecydować o proporcjach włókien wolno i szybkokurczących się w mięśniu. Oczywiście, wykonywanie odpowiednich ćwiczeń na siłę maksymalną lub wytrzymałość przyniesie te same efekty, ale potrzeba na to znacznie więcej czasu. Stosując właściwe parametry stymulacji kształtujemy własności przewodzenia w nerwach ruchowych przygotowując je do szybszego przewodzenia bodźców. Po prostu, dzięki elektrostymulacji szybciej uzyskamy „dostęp” do uruchomienia wiekszej ilości jednostek ruchowych. Program treningowy, wskazany dla poszczególnych rodzajów dyscyplin, powinien względniać nstp zasady:

  • wybór właściwej grupy mięśniowej i kolejność stymulacji przy stymulowaniu wiekszej ilości grup
  • przygotowanie mięśni do wysiłku (rozgrzewka) z wykorzystaniem częstotliwości powodujących miejscowe rozszerzenie naczyń krwionośnych i napływ krwi do mięśni
  • właściwą kolejność stosowanych częstotliwości stymulacji oraz właściwe proporcje czasu skurczu do czasu relaksacji
  • połączenie w całość treningu (na przyrządach, w terenie, na sali) z elementami elektrostymulacji tak, aby nie przeciążyć mięśni, ale wręcz wykorzystać zalety elektrostymulacji do szybszej adaptacji do wysiłku i szybszej regeneracji powysiłkowej.

Potrzebujesz porady ? Doradzimy Tobie jak osiągnąć najlepsze efekty stymulacji. Po prostu zadzwoń lub napisz!

Co robić a czego unikać stosując stymulację mięśni w celach sportowych ?

Jeśli chcesz  uzyskać wzmocnienie jakiejś partii mięśni, stosuj stymulację 3 – 4 razy w tygodniu po około 30 – 40 minut przez okres przynajmniej 3 miesięcy. To minimum, aby zaistniały i ukonstytuowały się procesy budowy tkanki mięśniowej. W czasie odczuwania skurczu wywołanego stymulacją – napinaj samodzielnie stymulowane partie mięśni.

Parametry stymulacji dobieraj do aktualnych możliwości fizjologii Twojego organizmu a nie do własnych oczekiwań. Jesli w czasie stymulacji odczujesz znaczne zmęczenie mięśni (utrzymujące się w fazie relaksacji wzmożone napięcie, kurcz mięsni, ból, brak reakcji na prąd) to zakończ sesję. Nie ma sensu draznić prądem mięśni, którym fizjologia nie pozwala na efektywną pracę.

W przypadku urazu mięśni lub ścięgien lub w przypadku ich przemęczenia – stosuj wyłącznie stymulację pobudzającą regenerację mięśni. Po długotrwałym wysiłku i przy utrzymującym się wzmożonym napięciu możesz zafundować sobie ciepłą kapiel w wannie lub masaż relaksacyjny, ale równie skuteczne efekty relaksacyjne i szybką regeneracje powysiłkową da połączenie prysznica ( który przeciez i tak bierzesz po wysiłku) i stymulacji relaksacyjnej niskimi częstotliwościami. Jasne, że kazdy wolałby masażystkę (lub masażystę), ale niestety nie zawsze mamy ich w zasiegu…. Po 30 – 40 minutach stymulacji, poczujesz się zregenerowany (a). W czasie stymulacji nie musisz leżeć. Naklej elektrody na mięśnie, połącz ze stymulatorem, włącz stymulator i możesz robić na co masz ochotę.

Unikaj !

Stymulacji powodującej ból.

Stymulowania mięśni po urazie rodzajami stymulacji powodującymi silny skurcz mięśni. Stosuj wtedy wyłącznie stymulacje pobudzające regenerację.

Stymulacji w czasie kierowania samochodem ( mozliwe odwrócenie uwagi z powodu np. manipulowania przy stymulatorze lub odczepienia się stymulatora lub elektrody)

O tym jak reagują na stymulację poszczególne typy włókien i jak dobrać parametry stymulacji dowiesz się z instrukcji oferowanych przez nas stymulatorów mięśni

Spastyczność

0

W leczeniu spastyczności stosuje się różne techniki kinezyterapii i fizykoterapii, ale najczęściej niestety, farmakoterapię. Jakkolwiek przynoszą one ulgę pacjentom, to należy mieć świadomość, że wyłączone drogą chemiczną funkcje mięśni i nerwów powodują  ich dalszą degenerację i po odstawieniu leków spastyczność powraca. Środki farmakologiczne, w przeciwieństwie do postępowania rehabilitacyjnego, nie wspomagają odbudowy ośrodkowych mechanizmów sterowania skurczem.   W mojej opinii, bez podjęcia uprzedniej próby łagodzenia spastyczności metodą nieinwazyjną i nieszkodliwą, nie powinno się sięgać do metod mających działania uboczne. Fachowo prowadzona rehabilitacja i fizykoterapia, to sposób na reedukację ośrodkowych mechanizmów  sterowania skurczem i przywrócenie równowagi w napięciu antagonistycznych grup mięśni.

Zastosowanie TENS w łagodzeniu spastyczności

Wymienione poniżej metody prowadzą do obniżenia nadmiernego napięcia mięśni. Można je stosować jako samodzielne lub łącząc je – zależnie od przyczyn i nasilenia spastyczności. Po uzyskaniu spadku napięcia mięśni, należy stosować ćwiczenia rozciągające mięśnie i więzadła, zgodnie z zaleceniem specjalisty rehabilitacji. Połączenie fizykoterapii i gimnastyki daje największe szanse na znaczną i długookresową poprawę jakości życia pacjenta.

METODY

Stosując alternatywną stymulację przeciwstawnych grup mięśniowych (zginacz – prostownik), można osłabić spastyczność i wzmocnić przeciwstawny do spastycznego mięsień, przywracając równowagę pomiędzy antagonistami. Ta metoda stymuluje rdzeniowe ośrodki odpowiedzialne za równowagę napięcia w antagonistycznych grupach mięśni. Do samodzielnego stosowania tej metody powinien wdrożyć pacjenta fizjoterapeuta.

Inną drogą prowadzącą do tego samego celu, bardzo łatwą do samodzielnego stosowania, jest stymulacja niską (3 do 5 Hz) częstotliwością, wspomagana następnie stymulacją wzmacniającą przeciwstawną grupę mięśni. Niska częstotliwość aplikowana na mięśnie spastyczne i dodatkowo na nerwy ruchowe, działa rozluźniająco i powoduje dodatkowo poprawę ukrwienia mięśni spastycznych, znacznie łagodząc napięciowe bóle mięśni i odczuwany dyskomfort.

Kolejna metoda do samodzielnego stosowania (po odpowiednim instruktażu)  to  ćwiczenia EMG- biofeedback, z urządzeniem pozwalającym na monitorowanie napięcia mięśni w czasie rzeczywistym. W tej metodzie, spadek spastyczności spowodowany jest wzmocnieniem ośrodkowej kontroli aktywności mięśni. Szczególnie ważne i skuteczne jest stosowanie EMG-biofeedback’u u osób z uszkodzeniami OUN (urazy głowy, udary, MPDz). Zapoznaj się z wynikami terapii w artykule o MPDz

Cukrzyca a elektrostymulacja

0

Cukrzyca może powodować zmiany degeneracyjne tkanki nerwowej a tym samym, zaburzenia przewodnictwa nerwów. Najczęściej spotykane objawy towarzyszące, spowodowane pogorszeniem przewodnictwa nerwowego to zaburzenia ukrwienia, trudności z gojeniem się ran, zaburzenia oddawania moczu lub stolca. Powyższe objawy neurologiczne można znacznie złagodzić, stosując regularną stymulację o parametrach adekwatnych do stwierdzanych objawów, głównie stymulację nerwów autonomicznych, naczynioruchowych, które z racji budowy i własności przewodzących (mała prędkość przewodzenia) podatne są na degenerację. W tej grupie mieszczą się również nerwy sterujące pracą pęcherza moczowego lub jelit.

Rola elektrostymulacji polega na regularnym pobudzaniu przewodnictwa w nerwach autonomicznych w sposób wybiórczy, czyli przy zastosowaniu niskich częstotliwości stymulacji, właściwych dla typu przewodzenia nerwów autonomicznych. Efektywna stymulacja to regularnie (codziennie) wykonywane zabiegi po minimum 1,5 – 3 godzin. W stanach istniejących, zaawansowanych zmian nerwów naczynioruchowych objawiających się najczęściej w postaci trudno gojących się ran lub owrzodzeń podudzi, zabiegi takie można powtarzać nawet kilka razy dziennie . Po naklejeniu elektrod i włączeniu stymulatora, wystarczy zabezpieczyć elektrody przed odklejaniem się (np. ubierając skarpetę lub rajstopy) , stymulator włożyć do kieszeni i można wykonywać swoje codzienne obowiązki. Nie traci się więc czasu na wykonywanie zabiegów oprócz 5 minut, które wystarczą na aplikacje elektrod i włączenie stymulatora.

Efekty stymulacji u pacjentki z cukrzycą 2 typu, która od 27 lat miała na nodze otwartą ranę możesz ocenić sam (a) :

Inny przykład to gojenie się poodleżynowej  rany podudzia u pacjenta lat 20. Zdjęcie po lewej – 3 miesiące po odrzuceniu przeszczepu skóry, zdjecie po prawej – stan po 2 miesiącach stymulacji ( 2 godz dziennie).

Doskonałym rozwiązaniem dla osób z zaburzeniami ukrwienia kończyn lub stopą cukrzycową, jest stosowanie skarpety do stymulacji. Może to uratować wielu pacjentów przed amputacją stopy.

Okres stosowania terapii to minimum 3 – 4 miesiące – do utrwalenia się jej efektów. Jak sukcesywna stymulacja wpływa na gojenie się owrzodzeń podudzi możesz zobaczyć na stronie o zaburzeniach ukrwienia.

Przepuklina oponowo-rdzeniowa

1

Jeśli interesuje Ciebie ten temat, to zapoznaj się w całości z kategoriami NIEDOWŁADY, TERAPIA TENS, FES, ETS oraz EMG-biofeedback. Wtedy zrozumiesz, jak wiele możesz zyskać. Bo trudno zrozumieć coś, czemu nie poświęci się wystarczająco dużo uwagi……

Generalnie zasady są te same jak w innych wskazaniach o podłożu neurologicznym, chociaż materia trudniejsza bo to i kwestia ewentualnego wodogłowia (zastawki), kotwiczenia rdzenia, pęcherza neurogennego. Punktem wyjścia jest diagnostyka EMG-biofeedback i ocena reakcji na stymulację FES prądem TENS o odpowiednich parametrach. Jeśli mięsień reaguje na stymulację – to szanse na jego wzmocnienie są paraktycznie ogromne, pod warunkiem zachowania zasad stymulacji. Główną przeszkodą jest brak systematyki w wykonywaniu zabiegów i zaszczepiona rodzicom niewiara w sens elektrostymulacji lub co gorsza obawa, że stymulacja "popali nerwy". Prawdą jest, że niewłaściwe parametry stymulacji mogą nerwom więcej zaszkodzić niż pomóc i prawdą jest również, wielu rodziców mówiło mi o obserwowanych poparzeniach skóry i bólu jaki odczuwało dziecko. Szkoda, że natrafili na osobę nie znającą tematu doboru właściwych parametrów stymulacji.

Im wcześniej sprawdzi się reakcję mięśni na stymulację – tym lepiej, bo jej wdrożenie w przypadku pozytywnej odpowiedzi ze strony mięśni, może zabezpieczyć przed późniejszym nasilaniem się spastyczności, utrwalaniem niedowładów  i wynikowych zmian w tkance mięśniowej oraz aparacie więzadłowym i kostnym stawów skokowych, skutkujących osteotomią.

Kolejną istotną sprawą, jest ocena reakcji pęcherza moczowego i mięśni dna miednicy. W pęcherzu wysokociśnieniowym można obniżyć ciśnienie drogą wzmacniania mięśni dna miednicy i stymulacji krzyżowego ośrodka mikcji. Zabiegi wykonuje się elektrodami samoprzylepnymi w okolicy krzyżowo lędźwiowej i nadłonowo lub elektrodą doodbytniczą, 1 do maksimum 2 razy dziennie po 15 – 20 minut. Są bezbolesne a jedyna uciążliwośc polega na konieczności spokojnego leżenia dziecka. Tak prowadzona terapia przynosi skuteczną, obiektywną, potwierdzoną badaniem urodynamicznym poprawę. Inną. potwierdzoną klinicznie metodą jest stymulacja nadłonowa elektrodami samoprzylepnymi lub stymulacja nerwu piszczelowego. Zainteresowanych odsyłam na strony MEDLINE i haseł "neurogenic bladder stimulation", "myelomeningocele and stimulation" i in.

Stymulacja przy MPDz

0

Jeśli interesuje Ciebie ten temat, to zapoznaj się w całości z kategoriami NIEDOWŁADY, TERAPIA TENS, FES, ETS oraz EMG-biofeedback. Wtedy zrozumiesz, jak wiele możesz zyskać. Bo nie można zrozumieć czegoś, czemu nie poświęci się wystarczająco dużo uwagi……

Punktem wyjścia dla określenia parametrów zabiegów, powinno być interaktywne, ze współpracą  ze strony pacjenta, badanie EMG-biofeedback, w celu określenia zakresu świadomego wpływu pacjenta na aktywność mięśni. Istotne jest, aby to pacjent zobaczył, jaki może mieć wpływ na aktywność mięśni, ponieważ to on musi uwierzyć we własne możliwości i zrozumieć potrzebę własnego zaangażowania się.  W oparciu o wyniki badania, ustala się cele i parametry stymulacji oraz rodzaj terapii (elektrostymulacja lub ćwiczenia biofeedback lub obie metody łącznie).  Zobacz poniżej jakie efekty przyniosło stosowanie ćwiczeń biofeedback z aparatem SIMPLEX pacjentowi lat 50 z MPDz. Zabiegi wykonywał początkowo 3 x dziennie po 20 – 30 minut.

zapis badania EMG z  dn 24.07.2009. Kanał górny pokazuje spoczynkowe napięcie mięśnia prostego uda, kanał dolny mm.piszczelowego przedniego. W obu przypadkach widoczna bardzo wzmożone napięcie.

Przeczytaj jak pacjent opisuje terapię:

06.09.2009. Jutro mijają dwa tygodnie jak byłem u Pana. Wartość skali pobudzenia ustawiłem na 19, przy koncentracji osiągam poniżej 10 i przez dłuższy czas dioda pali się na samym dole. Teraz to co najważniejsze :droga z kościoła była bardziej sprawna niż dwa tygodnie temu ,a co za tym idzie szybciej ją pokonałem ,prawa łydka nie była tak napięta jak to bywało i nie byłem zlany potem.Serdecznie pozdrawiam Karol

12.10.2009. W dniu 24. 9. 2009 roku minął miesiąc jak używam aprat Simplex i oto kilka ciekawych moim zdaniem spostrzeżeń. Zaobserwowałem ,że najlepiej proces stymulacji przebiega wtenczas, gdy jest absolutna cisza to znaczy ,że mam wyłączone radio i telewizję. Mam wrażenie ,że jest mi łatwiej skupić się na tym co mam w danym momencie robić z mięśniami. Ustąpiło wewnętrzne rozdrażnienie o,którym panu pisałem w poprzednim liście .Codziennie stymuluję sobie po 1,5 godziny.                 Serdecznie pozdrawiam Karol

17.01.2010. Od dnia pierwszego stycznia ustawiłem sobie  już pięć mikrovolt .Teraz mam rozumieć ,że tą wartość mam tylko utrwalać ,aby były lepsze efekty terapii .Mamy zimę i dlatego postanowiłem ćwiczenie wykonywać dwa razy dziennie po jednej godzinie. Sądze, że dobrze robię. Serdecznie pozdrawiam Karol

13.07.2010 Mam Panu do przekazania raczej dobre wieści dotyczące używana aparatu .Codzienne ćwiczenia z aparatem spowodowało wytłumienie niepotrzebnych ruchów. Spastyka  mięśni, która była dla mnie uciążliwa- na dzień dzisiejszy jak by przestała być problemem, po prostu nie ma jej i z tego się bardzo cieszę .Pozdrawiam Karol
Czy nie jest wspaniałą wiadomością to, że nawet pacjent z MPDz, rozpoczynający terapię w wieku lat 50 , może  po kilku miesiącach ćwiczeń biofeedback uzyskać tak istotną poprawę funkcji ?

Poniższy wynik badania EMG-biofeedback dotyczy pacjenta z MPDz lat 12 ze spastycznoscią mięśni prostowników nadgarstka. W czasie 6 minut interaktywnej obserwacji napięcia mięśni, uzyskał znaczne znormalizowanie napięcia mięśni.

Niestety, mimo bardzo dobrego wyniku, rodzice zamiast podjąć terapię, zdecydowali się na zastrzyk botoxu……. Prawda, że po botoksie wzmożone napięcie mięśni ustąpi, ale prawdą jest również to, że porażony botoksem układ nerwowy jest nieczynny i poprawa ośrodkowej kontroli skurczu jest niemożliwa. Po ustapieniu działania botoksu (ok 2 – 3 miesiące) spastyczność powraca. Przyczyną spastyczności w MPDz jest zaburzenie ośrodkowej kontroli skurczu. Jak widać w badaniu EMG-biofeedback, można na nią wpływać i trenować korowe mechanizmy regulacji napięcia mięśniowego. Regularny trening przynosi zawsze poprawę kontroli tak, jak w opisanym powyżej przypadku  pana Karola.

Zabiegi stymulacji i ćwiczeń u dzieci i dorosłych z mózgowym porażeniem dziecięcym nie różnią się znacząco od zabiegów stosowanych u pacjentów z zaburzeniami aktywności mięśni z innych przyczyn. Podstawą skutecznej terapii, oprócz parametrów dostosowanych do potrzeb terapeutycznych danej osoby, jest regularność i systematyczność stosowania zabiegów. Trzeba zdawać sobie sprawę, że zarówno wzmocnienie mięśni stymulacją obwodową jak i wzmocnienie kontroli sterowania skurczem mięśni, wymaga minimum 1,5 godziny ćwiczeń dziennie, z podziałem na kilka sesji w ciągu dnia. Rozpoczętą terapię trzeba kontynuować minimum 2 – 3 miesiące do utrwalenia się efektów. Nikt zdrowy nie oczekuje przecież trwałego wzmocnienia mięśni po 10 czy nawet 30 wizytach na siłowni tym bardziej, trudno oczekiwać dobrych efektów u osób, u których ośrodkowe sterowanie skurczem jest zaburzone a tkanka mięśniowa słabo ukrwiona i atroficzna.

Ze względu na ośrodkową przyczynę zaburzeń, najbardziej desygnowaną terapią jest EMG-biofeedback lub ETS – łącząca metodę elektrostymulacji z EMG-biofeedbackiem (MyoPlus). Dobór urządzenia zależy nie tylko od wskazań terapeutycznych, ale również od możliwości współpracy ze strony pacjenta. Urządzenie do EMG – biofeedback’u SIMPLEX, może byc stosowane nawet przez kilkuletnie dzieci, ponieważ łatwo im zrozumieć wizualizację skurczu dzięki interaktywnej reakcji urządzenia w postaci zapalających się i gasnących kolorowych diod. Uzmysłowienie sobie, że można mieć świadomy wpływ na aktywność mięśni i dzięki ćwiczeniom wzmacniać je lub zmniejszać spastyczność, stanowi często przełom w terapii, pozwalając uwierzyć, że można drogą ćwiczeń poprawić stan funkcjonalny. EMG-biofeedback rozwija ośrodkowe mechanizmy kontroli aktywności mięśni. Zjawisko neuroplastyczności mózgu, jakkolwiek powszechnie znane, jest aktualnie zbyt rzadko wykorzystywane w postępowaniu rehabilitacyjnym. Rodzice dzieci z MPDz doskonale wiedzą, że intensywna rehabilitacja jest jedyną drogą do poprawy sprawności funkcjonalnej niestety, niewielu z nich jest świadomych możliwości tkwiących w terapii EMG-biofeedback.

Nie mniejszą efektywność można osiągnąć stosując urządzenie SIMPLEX lub MyoPlus, bez konieczności podłączania do komputera. Dla monitorowania  postępów terapii, wystarczy prowadzić dzienniczek, w którym zapisuje się wyniki ćwiczenia lub narysować dwie współrzędne, na których punktami będą nanoszone wyniki z kolejnych dni. Pozwala to ocenić dynamikę zmian, wpływ czynników zakłócających na np. wzrost napięcia (wpływ stresu, farmakoterapii, ćwiczeń ruchowych itp.)

Korzystając z fizykoterapii nie można zaniedbywać rehabilitacji ruchowej, uelastyczniania stawów, rozciągania ścięgien i mięśni, ponieważ dopiero połączenie obu metod (rehabilitacji ruchowej i fizykoterapii) stwarza największe szanse na poprawę funkcjonalną. Niewątpliwie jednak, przygotowanie mięśni do ćwiczeń np. stymulacją obniżającą spastyczność, umożliwi wykonanie obszerniejszych ruchów i ułatwi pracę rehabilitanta

Stymulacja przy SM

0

Jeśli interesuje Ciebie ten temat, to zapoznaj się w całości z kategoriami NIEDOWŁADY, TERAPIA TENS, FES, ETS oraz EMG-biofeedback. Wtedy zrozumiesz, jak wiele możesz zyskać. Bo nie można zrozumieć czegoś, czemu nie poświęci się wystarczająco dużo uwagi……

Ponieważ stwardnienie rozsiane jest chorobą atakującą układ nerwowy, stąd trudno w terapii osób chorych na SM przecenić neuroregeneracyjne działanie stymulacji i zabiegów FES, opisane w dziale „Terapia TENS, FES, ETS”. Sprawdzone i potwierdzone badaniami klinicznymi*, jest stosowanie stymulacji u pacjentów z SM cierpiących na:

  • zaburzenia opróżniania pęcherza moczowego,
  • spastyczność mięśni,
  • zaburzenia ukrwienia, bóle kręgosłupa.

Pierwsze udane próby stymulacji opisano już w latach 70-tych XX wieku. Poniżej kilka najnowszych badań. Zainteresowanych odsyłam do poszukiwań na stronach MEDLINE pod hasłem „TENS and multiple sclerosis”.

Zasady stosowania stymulacji funkcjonalnej są praktycznie takie same, jak dla pacjentów z deficytami neurologicznymi z innych powodów. Generalnie: stosować odpowiednio długo w ciągu dnia ( 2- 3 godziny) i regularnie, aż do utrwalenia się efektów. Zabieg polega na naklejeniu elektrod, włączeniu stymulatora, ustawieniu właściwych parametrów stymulacji i …….można wracać do codziennych obowiązków. Pozycji leżącej na około 30 minut dziennie wymagają jedynie zabiegi stymulacji elektrodą dopochwową lub doodbytniczą dla osób z nietrzymaniem moczu/ stolca lub parciami naglącymi czy hyporefleksją wypieracza. Zapraszam do zapoznania się z całą tematyką „Niedowłady mięśni i zaburzenia neurologiczne”. Opisane tam metody, działają pozytywnie na znakomitą większość pacjentów z deficytami neurologicznymi, również na pacjentów z SM.

Nie da się prowadzić skutecznej rehabilitacji bez zaangażowania pacjenta, wbrew jego przekonaniom i przy braku wiary w sens tego co robi. Niektóre leki mogą wspomagać rehabilitację, ale nie są w stanie jej zastąpić. Nie istnieje lekarstwo na SM, natomiast regularne, codzienne działania rehabilitacyjne o potwierdzonym regeneracyjnym wpływie na struktury nerwowe i wykonywane w odpowiednim wymiarze czasu, mogą znacząco poprawić jakość życia chorych, co udowodniono w badaniach.

  1. Armutlu K. et al.”The effect of transcutaneous electrical nerve stimulation on spasticity in multiple sclerosis patients: a pilot study”, Neurorehabilitation and neural repair, 2003 Jun;17(2):79-82
  2. Miller L. Et al. „The effects of transcutaneous electrical nerve stimulation (TENS) on spasticity in multiple sclerosis.”, Multiple Sclerosis, 2007 May;13(4):527-33. Epub 2007 Jan 29
  3. Amarenco G.et al. „Urodynamic effect of acute transcutaneous posterior tibial nerve stimulation in overactive bladder.”, Journal of urology, 2003 Jun;169(6):2210-5.

Stymulacja po udarach

0

Jeśli interesuje Ciebie ten temat, to zapoznaj się w całości z kategoriami NIEDOWŁADY, TERAPIA TENS, FES, ETS oraz EMG-biofeedback. Wtedy zrozumiesz, jak wiele możesz zyskać. Bo nie można zrozumieć czegoś, czemu nie poświęci się wystarczająco dużo uwagi……

Ze względu na stricte neurologiczną przyczynę deficytów spotykanych u pacjentów po udarach, metody rehabilitacji neurologicznej wykorzystujące stymulację funkcjonalną (FES) oraz elektromiografię i EMG-biofeedback, powinny stanowić obowiązkowy składnik terapii zaburzeń neurologicznych związanych z udarem. Przede wszystkim dlatego, że są skuteczne i tanie i pozwalają na codzienną, efektywną rehabilitację.

Zanim poczytasz dlaczego warto stosować FES, zapoznaj się z przykładowymi wynikami terapii tą metodą u pacjentki lat 38, 2,5 roku po przebytym udarze niedokrwiennym. Mimo prowadzonej od 2,5 roku intensywnej rehabilitacji (kilka razy w tygodniu w Ośrodku  Rehabilitacji) oraz kilku miesiącach spędzonych na Oddziałach Rehabilitacji w Polsce i w Niemczech, wartość generowanych świadomie potencjałów do skurczu w mięśniach prostownikach nadgarstka, w kształtowała się jak na poniższym wykresie :

Badanie EMG-biofeedback m.prostowników nadgarstka z dnia 29.05.2009 – pierwsza wizyta.

Druga wizyta: badanie z dnia 05.07.2009. 5 tygodni stymulacji funkcjonalnej, pozwoliło na uzyskanie 3-krotnego wzrostu siły potencjału.

 

Zjawisko neuroplastyczności mózgu, czyli możliwości tworzenia się nowych połączeń neuronalnych, przejmujących funkcję uszkodzonych neuronów, jest aktualnie potwierdzone licznymi badaniami klinicznymi, podobnie jak neurogeneza, czyli powstawanie nowych neuronów w mózgu. Co ciekawe, nowe neurony powstają praktycznie aż do śmierci człowieka. Sugeruje się, że neurogeneza wiąże się z procesami uczenia się i zapamiętywania.

Wiadomo powszechnie, że część funkcji utraconych w wyniku udaru powoli wraca, choć z reguły nie w pełnym zakresie. Co można zrobić, aby zagwarantować jak najlepsze warunki do odtworzenia utraconych funkcji ? Odpowiedź jest jedna: ćwiczyć i stymulować ośrodki korowe. O ile to tylko możliwe, pacjent musi uczestniczyć w rehabilitacji aktywnie tzn. świadomie starać się moblilizować mięśnie do pracy.  Bierna rehabilitacja powinna dotyczyć jedynie osób nie będących w stanie ćwiczyć. Im większe zaangażowanie emocjonalne pacjenta i im częściej wykonywane są zabiegi (do 5 razy dziennie na grupę mięśni) tym lepsze itrwalsze są efekty.

Istnieją metody FES, ETS, EMG-biofeedback – dające znacznie lepsze efekty* od ćwiczeń biernych.. Ich stosowanie  przyspiesza odbudowę utraconych funkcji, skraca okres rehabilitacji i jej koszty, zarówno indywidualne jak i społeczne. Nowoczesna rehabilitacja neurologiczna, polega na wzbudzaniu reakcji ośrodkowej, na obwodową stymulację mięśni i nerwów w sposób celowany tj. ściśle dostosowany do stanu klinicznego i możliwości pacjenta. Zabiegi stymulacji funkcjonalnej – FES i ETS powodują:

  • wzrost tonusu mięśni i poprawę równowagi między anatagonistami (zginacz/prostownik)
  • wzrost świadomej kontroli nad aktywnością mięśni
  • ograniczanie zespołu zaniedbywania niedowładnej kończyny
  • poprawę ukrwienia mięśni i ucieplenia kończyn
  • znaczące obniżenie spastyczności

przede wszystkim jednak, stymulują odbudowę korowych ośrodków sterowania skurczem.

Mówiąc prostym językiem: spowodowany udarem (uszkodzeniem)  ośrodków korowych spadek napięcia mięśni, wymaga wykształcenia nowych lub przejęcia funkcji sterowania skurczem przez inne neurony. Siła skurczu mięśni zależy od wartości potencjału elektrycznego uwalnianego w ośrodku sterowania daną grupą mięśni, w odpowiedzi na bodziec jakim jest np. wola osoby lub reakcja łańcuchowa w układzie mięśniowym spowodowana np. zmianą pozycji ciała, koniecznością zachowania równowagi itp.

Uszkodzenie w wyniku udaru lub urazu neuronów odpowiedzialnych za generowanie tego potencjału, skutkuje natychmiast spadkiem napięcia mięśni. Utrzymywanie się niskiego napięcia przez długi czas, powoduje znaczący spadek masy mięśni, zaburzenia koordynacji ruchu, zaburzenia ukrwienia kończyn, spastyczność. Im szybciej wdraża się metody stymulacji funkcjonalnej – tym mniejsze są zaniki mięśni z nieczynności i krótszy okres rehabilitacji.

Wskutek znacznego ograniczenia świadomej kontroli nad aktywnością mięśni, u pacjenta utrwala się przekonanie o braku takiej kontroli. Oprócz niemocy fizycznej, uruchamiają się psychiczne blokady (tzw.zespół zaniedbywania), wywołane  utratą zdolności motorycznych oraz obserwacją, że inni pacjenci nawet wiele lat po udarze, nadal mają problemy z aktywnością mięśni. Rzeczywiście, zbyt wielu pacjentów za wolno powraca do sprawności, ale prawdopodobnie nikt z nich nie stosował terapii, o których piszę na tej stronie i w sposób, jaki przynosi wymierne efekty (codziennie, minimum 2 godziny z podziałem na 15 – 20 minutowe sesje, przez wiele tygodni). Doskonałą metodą przełamywania przekonania pacjenta o niemożności wykonania skurczu, jest stymulacja ETS oraz ćwiczenia EMG- biofeedback. Zobacz poniżej efekt takiego zabiegu u pacjenta z opadającą stopą, 6 miesięcy po rozległym udarze krwotocznym:

spoczynkowe napięcie mięśni i próba skurczu dowolnego (m.piszczelowy przedni). Maksymalna siła skurczu świadomego ok 1,5 mikrovolta

test wysiłkowy w cyklu 5 skurczów przed stymulacją ETS.

test wysiłkowy wykonany kilka minut po 10 minutowej stymulacji ETS. Maksymalna siła skurczu około 3,8 mikrovolta czyli wzrost o 150%.

Badanie i stymulację wykonano na Oddziale Neurologii Szpitala MSW, pod opieką lekarza neurologa. Trudno oczekiwać, aby po 10 minutowej stymulacji wzrosła siła mięśni, natomiast niewątpliwie, wzrosła zdolność pacjenta do świadomego wzbudzania skurczu i jego wiara w odzyskanie kontroli nad aktywnością mięśni drogą regularnych zabiegów FES.

Do zabiegów stymulacji funkcjonalnej niezbędny jest stymulator mięśni z funkcją indywidualnego doboru parametrów (stymulatory mięśni) , do zabiegów emg-biofeedback – urządzenia SIMPLEX lub MyoPlus. Dla ośrodków klinicznych, terapeutycznych albo dla pacjentów wprawnych w obsłudze komputera - NeuroTrac ETS.

Doskonałą metodą stymulacji kory ruchowej, przyspieszającą kształtowanie nowych ośrodków sterowania skurczem mięśni, jest stosowanie rękawicy lub skarpety do stymulacji. Wykonane z materiału przewodzącego prąd, umożliwiają stymulację wszystkich zakończeń nerwowych (czuciowych, ruchowych oraz drobnych mięśni) dłoni lub stopy. Udowodniono w badaniach*, że stosowanie rękawicy przewodzącej (tzw. mesh glove) do stymulacji dłoni, znacząco poprawia zakres ruchu w nadgarstku i stawie łokciowym i skraca czas powrotu funkcji ręki po udarze. Ponadto, stymulacja dłoni ma pozytywny wpływ na poprawę koordynacji mowy.

Zainteresowanym terapią oferujemy dobór sprzętu i parametrów stymulacji w oparciu o diagnostykę EMG-biofeedback oraz szkolenie ze stosowania. Zadzwoń, zapytaj o szczegóły.

1) Hara Y. et al.A home-based rehabilitation program for the hemiplegic upper extremity by power-assisted functional electrical stimulation., Disability and Rehabilitation,2008;30(4):296-304.

2) Dimitrijevic MM et al. „Modification of motor control of wrist extension by mesh-glove electrical afferent stimulation in stroke patients.” Archives of Physical Medical Rehabilitation,1996 Mar;77(3):252-8.

Stymulacja po urazach nerwów, rdzenia

0

Stymulacja po urazach nerwów, rdzenia

Jeśli interesuje Ciebie ten temat, to zapoznaj się w całości z kategoriami NIEDOWŁADY, TERAPIA TENS, FES, ETS oraz EMG-biofeedback. Wtedy zrozumiesz, jak wiele możesz zyskać. Bo nie można zrozumieć czegoś, czemu nie poświęci się wystarczająco dużo uwagi……

Stymulację po urazie nerwów, kręgosłupa lub rdzenia kręgowego, można generalnie rozpocząć po okresie szoku pourazowego. Wiele zależy od skali doznanych obrażeń innych narządów i wykonanych zabiegów operacyjnych. O terminie rozpoczęcia zabiegów lub ewentualnych przeciwwskazaniach, bezwzględnie musi zadecydować lekarz prowadzący. Niewskazana jest stymulacja u osób silnie gorączkujących ani naklejanie elektrod na zranionej skórze. Implanty tytanowe nie są przeciwwskazaniem.

Dlaczego jak najszybsze włączenie stymulacji do postępowania rehabilitacyjnego jest takie istotne?

Ponieważ nie istnieje skuteczniejsza i tańsza metoda pozwalająca na podtrzymanie aktywności mięśni i bodźcowania układu nerwowego w takim wymiarze czasu jak stymulacja. Ponadto, stymulacja pozwala na zapobieganie powstawaniu odleżyn lub ich szybsze wyleczenie, pobudza nerwy czuciowe, krążenie krwi, stymuluje aktywność ośrodków korowych i pobudza regenerację nerwów. Generalnie, im szybciej rozpocznie się stymulację – tym lepiej. Stymuluje się zarówno wzdłuż uszkodzonych struktur nerwowych ( wzdłuż kręgosłupa lub wzdłuż nerwu(ów) jak i mięśnie objęte niedowładem lub miejscowo, w celu zapobiegania lub leczenia odleżyn.

Ten rodzaj stymulacji to stymulacja funkcjonalna tzw.FES, której rolą jest działanie neuroregeneracyjne oraz wspieranie niesprawnego układu nerwowego w przewodzeniu bodźców czuciowych, ruchowych, naczynioruchowych. Jeżeli FES jest wykonywana 3 – 5 razy dziennie w łącznym wymiarze 1,5 – 2 godzin, to można mówić o zapewnieniu minimum, niezbędnego do osiągnięcia dobrych efektów terapeutycznych. Problem niestosowania FES jako rutynowego postępowania klinicznego po urazach nerwów lub rdzenia wynika głównie z powodu braku personelu, który zagwarantowałby min.3 x na dzień aplikację stymulacji. Wysoka efektywność FES została dawno dowiedziona w setkach badań klinicznych.

Pacjentom, którzy są już w domu lub mają stałą opiekę w szpitalu, opiekun powinien zagwarantować minimum 2 – 3 godziny stymulacji dziennie tym bardziej, że po naklejeniu elektrod i włączeniu stymulatora, co zajmuje 5 minut, można wrócić do własnych czynności. Nie jest to więc bardzo uciążliwe ani czasochłonne. Może natomiast zadecydować o szansach na powrót wielu utraconych funkcji.

Niewątpliwie, uszkodzenie rdzenia kręgowego wiąże się częściej z trwałą utratą niektórych funkcji, niż uraz nerwu, ale nie warto z góry zakładać (np. w oparciu o czyjeś statystyczne wyliczenia) w jakim stopniu uszkodzenie jest trwałe i która z aktualnie utraconych funkcji nie wróci. To nie statystyka powinna determinować szanse odzyskania zdrowia, a skala zaangażowania pacjenta i rodzaj oraz sposób podejmowanych działań rehabilitacyjnych (jak najszybciej, nieprzerwanie, z aktywnym udziałem pacjenta – adekwatnie do potrzeb). Inna sprawa, że statystyki mówiące o małych szansach na powrót wielu funkcji po urazie rdzenia dotyczą pacjentów, którzy nie stosowali FES, bo jest to terapia jeszcze bardzo rzadko w Polsce zalecana i stosowana (niestety). Co ważne, wdrożenie stymulacji FES nawet wiele miesięcy po urazie rdzenia może przynieść również zaskakujące rezultaty. Przeczytaj poniższy list :

Piotrek miał prawie 5 lat w chwili wypadku (uraz rdzenia C 4 – Th 2), więc był całkowicie świadomy wszystkiego co się wokół niego dzieje, a działo się dużo. Śmierć, płacz, stanie nad jego łóżkiem i mówienie mu, że jest -cytuję – „warzywem, które trzeba oddać do hospicjum, poczekać aż umrze. Bo nigdy nie będzie oddychał bez respiratora, nigdy nie będzie pionizowany, nie przeżyje”. Słyszał to codziennie po kilka razy, nasze usilne komenatrze, żeby tego przy nim nie robić nie skutkowały. Patrzyliśmy jak go przewracają, wkładają w twardy gorset, jak operują odleżyny. Od rana do nocy siedzieliśmy przy jego łóżku, nie mogąć być z nim w nocy, bo – psychika dziecka jest mniej ważna niż regulamin szpitala.W nocy zaciskano mu balonik przy rurce tracheotomijnej, żeby personel go nie słyszał. Przez siedem szpitalnych miesięcy Piotrek nie przespał jednej nocy. Zaczęto go faszerować lekami psychotropowymi, o których dowiedzieliśmy się, kiedy zobaczyliśmy jak piana wycieka mu z buzi, ukrywano to przed nami. Kolejne pisma, leki zostały odstawione. Nie mogliśmy go zabrać ze szpitala ze względu na odleżyny, a potem na brak domowego respiratora. Przez ten cały czas wpajano mu do głowy, że nie będzie już nigdy zdrowy.
Opisuję to panu, żeby pan wiedział co Piotrek przeżył, przy czym, przez ten cały czas, ani razu nie zapłakał.
Wypadek był 28 maja 2008 roku, w lutym 2009 wróciliśmy do domu. Do listopada Piotrek nie spał po nocach, zgrzytając zębami i krzycząc. Co noc siedzieliśmy przy nim głaskając go po głowie, i wpajając mu do głowy, że będzie dobrze, że popłynie w rejs swoim wymarzonym statkiem. Kiedy wróciliśmy do domu, Piotrek był cały czas w gorsecie. Rehabiltanta szukaliśmy trzy miesiąće, poruszając niebo i ziemię, bo nikt nie chciał ćwiczyć dziecka w gorsecie i co najważniejsze z respiratorem. W maju 2009 dotarliśmy do Kamili, która u pana była. Proszę nam wierzyć, że kiedy profesor powiedział nam o panu, stwierdziliśmy, że może jednak szczęście się do nas uśmiechnie, a nasze modlitwy zostaną wysłuchane. Bezradność nas zabijała.
Początkowo, zaczęliśmy stymulacje od ustawionych przez Pana programów PC1(przepona), PC-2(nerw przeponowy),PC-3(nogi), przynosiło to fantastyczne rezultaty, mięśnie zaczęły się odbudowywać, przepona zaczęła pracować, Piotrek zaczął do nas wracać. Anastezjolog, jak wspomniałam, odwiedza nas na dwie minuty w tygodniu, z jednej strony może to dobrze, bo jest z gatunku ludzi wszystkowiedzących, niewierzących w inne rodzaje leczenia, niż operacja czy recepta. Dostałam instrukcję respiratora, i początkowo bez wiedzy lekarza, zaczęłam obniżać Piotrkowi ciśnienia w respiratorze. Oczywiście w pełni kontrolując jego zachowanie, objętości wdechowe i wydechowe, oraz saturację. W maju 2009 zaczęliśmy używać stymulatora, skupiając się głownie na nerwie przeponowym i szyi. Respirator ustawiony był na oddech za Piotrka i ciśnienie 17 mbar, co dwa tygodnie schodziłam z cisnieniem o jeden mbar.W listopadzie przełączyłam go na tryb samodzielnego oddechu, z ciśnieniem 16mbar, w dniu dzisiejszym Piotrek jest na ostatnim trybie respiraora, tryb samodzielnego oddechu o ciśnieniu 11mbar (min respiratora to 9mbar). Także jak pan widzi, efekt jest niesamowity. Fizycznie jest kolosalna poprawa.
Poprawiła się również jego ruchowość. Młody ma czucie i reaguje na bodźce zimno/ciepło, gilganie/ szczypanie, prostuje i zgina nogi , rusza palcami i stopami, wygina kręgosłup, podnosi ręce, zgina w łokciach, zgina palce i kciuk prawej ręki (mocno trzyma przedmioty), lewa dłoń trochę gorzej. Lewa ręka była złamana i w szpitalu nawiercali ja trzy razy, bo mieli problemy z jej złożeniem. Potrafi utrzymać szyję, przez krótką chwilę, w pionie bez gorsetu. Wygina mięśnie pleców. Siada na wózku bez gorsetu tylko z usztywnieniem szyi. Tyle z naszych obserwacji.

Pozdrawiamy serdecznie, Rodzice Piotrka

Wiele osób po udarach, urazach nerwów lub rdzenia nie wie, że okresowa rehabilitacja na turnusach rehabilitacyjnych lub bierne poddawanie się zabiegom jest niewystarczające. Nawet osoby niepracujące poświęcają na rehabilitację często mniej niż godzinę dziennie a i to nieregularnie i robią nie to, co daje najlepsze efekty. Nie ma to wiele wspólnego z prawdziwą, skuteczną rehabilitacją. Słowo rehabilitacja jest jak puste naczynie, które można wypełnić różną treścią. Jedynie pełne zaangażowanie pacjenta, właściwie dobrane i stosowane metody, nieprzerwane działanie i żelazna konsekwencja w realizacji zaleceń, zbliżają do celu, jakim jest wysoka efektywność terapii. Sama stymulacja powinna zajmować 2-3 godziny i powinny ją uzupełniać 1-2 godzin ćwiczeń. Oczywiście – wszystko zależnie od stanu pacjenta, ale już u pacjenta 10 – 12 dni po urazie warto włączać stymulację na ok 1- 1,5 godziny dziennie.

Podstawową rolę w rehabilitacji osób po urazach rdzenia, kręgosłupa lub nerwów odgrywa kinezyterapia i aktywność ruchowa. Zapewnienie ruchu w stawach, masaże, pionizowanie, PNF, kinesiotapping i inne metody, zabezpieczają przed powstawaniem skostnień okołostawowych, odleżynami, obniżają spastyczność, stymulują zakończenia nerwowe, co ma ogromne znaczenie dla późniejszych działań i efektów rehabilitacji. Ideałem jest połączenie we właściwych proporcjach kinezyterapii z fizykoterapią struktur nerwowych i mięśni, zaburzonych doznanym urazem. Żadna z tych metod nie zastąpi drugiej, żadna stosowana jako wyłączna, nie da tak samo dobrych wyników.

Nie mniej ważna jest psychoterapia - kształtowanie realnej oceny sytuacji i woli osiągania jak największych postępów w wyniku rehabilitacji. Przede wszystkim, nie można odbierać nadziei, trzeba obudzić i wspierać wolę rehabilitowania się i stopniowo uświadamiać, że jedynie intensywna rehabilitacja z pełnym zaangażowaniem pacjenta może dać zadowalające efekty. Faktom nie warto zaprzeczać, warto jednak tworzyć nowe fakty, wskazując na każdy, nawet najmniejszy postęp w efektach działań rehabilitacyjnych. Ogromną rolę pełni tu wykorzystanie EMG-biofeedback’u, który pozwala zaobserwować nawet najmniejszą, niewidoczną gołym okiem poprawę w zakresie świadomego wpływu na aktywność mięśni. Zaobserwowanie tego przez pacjenta, daje mu siłę i wiarę w sens rehabilitacji. W moim przekonaniu opartym na wieloletnim stosowaniu EMG-biofeedback’u w terapii, każdy pacjent z zaburzeniami aktywności mięśni o podłożu neurologicznym, powinien przynajmniej raz na 3 – 6 miesięcy skontrolować swój świadomy wpływ na aktywność mięśni. Jeśli stosuje regularnie FES to gwarantuję, że badanie potwierdzi pozytywny kierunek zmian.

Warto kreować samodzielność życiową w zakresie, na jaki pozwala aktualny stan funkcjonalny pacjenta. Pomagać na tyle, na ile to niezbędne. Budować świadomość możliwości zmiany aktualnego stanu na lepszy. Przede wszystkim, stopniowo uświadamiać osobie poszkodowanej, że największy zasób sił prowadzących do poprawy zdrowia tkwi w niej samej i tylko ona może świadomie wszystkie te siły uruchomić. Im więcej wysiłku, czasu i co najważniejsze – własnego zaangażowania poświęci na rehabilitację, tym lepsze będą jej efekty. Często się zdarza, że w wyniku doznanego urazu i przebytej terapii człowiek, choć słabszy fizycznie, zyskuje wielką siłę psychiczną i zdolność osiągania celów, niewyobrażalnych do osiągnięcia przed urazem.

Fizykoterapia

u osób po urazach rdzenia, kręgosłupa lub nerwów, polega głównie na stosowaniu stymulacji funkcjonalnej (FES), której zadaniem jest zagwarantowanie przepływu bodźców w układzie nerwowym lub pobudzanie do skurczu mięśni w sytuacji, kiedy organizm nie jest w stanie takiego bodźcowania zapewnić. FES dotyczy aplikacji elektrod wzdłuż przebiegu uszkodzonych lub niewydolnych struktur nerwowych lub aplikacji w obszarze mięśni, których funkcje pozostają w wyniku doznanego urazu zaburzone. Prąd w organiźmie jest przenoszony nie przez wolne elektrony (jak w metalach) ale przez jony, czyli każdy ładunek wiąże odpowiednio cząstka chloru, wapnia, sodu, potasu i drogą zjawisk elektroosmozy i elektroforezy wpływa na potencjał błonowy komórki, aktywność pompy sodowo-potasowej, tempo przemian energetycznych. Aktywność elektryczna komórek jest niezbędna do życia. Parametry stymulacji FES (czyli głównie częstotliwość w Hz, czas trwania impulsu, czas stymulacji czasy przerwy) powinny być odpowiednie do stanu funkcjonalnego pacjenta i struktur, które są stymulowane. Natężenie takiej stymulacji musi być generalnie słabe, natomiast wydłużony czas oddziaływania, najlepiej podzielony na kilka zabiegów dziennie.

Zamiast 1 zabiegu intensywnej stymulacji dziennie, FES w stymulacji mięśni należy raczej stosować jak kroplówkę – zapewniając sukcesywny dopływ bodźców rozłożony w czasie.

Stosując regularne zabiegi (2- 3 razy dziennie po ok. 20-30 minut), można znacząco opóźnić zmiany degeneracyjne w tkance mięśni. Nie da się utrzymać pierwotnej siły mięśni i zapobiec zanikom mięśni z nieczynności, ponieważ nic nie jest w stanie zastąpić naturalnego ruchu. Można jednak dzięki stymulacji :

  • Znacznie opóźnić proces degeneracji tkanki mięśniowej
  • Zapobiegać zaburzeniom ukrwienia mięśni
  • Zapobiegać powstawaniu odleżyn
  • Złagodzić objawy spastyczności
  • Znacząco opóźnić procesy degeneracji synapsy nerwowo-mięśniowej
  • Stymulować procesy regeneracji nerwów

Niektóre efekty stymulacji potwierdzone badaniami klinicznymi znajdziesz tu:

Kolejnym obszarem zastosowań stymulacji są zabiegi mające na celu zapobieganie (lub leczenie już istniejących) odleżyn, poprawiające ukrwienie obwodowe dla zapobiegania zakrzepicy czy osteoporozie, stymulujące ośrodki korowe. Zabiegi stymulacji FES lub poprawiającej ukrwienie, można z powodzeniem wykonywać nawet u osób nieprzytomnych. Natomiast u osób przytomnych, które mogą aktywnie współpracować warto stosować, choćby okresowo, metodę EMG-biofeedback. Wizualizowanie możliwości świadomego wpływu na aktywność mięśni, ma kapitalne znaczenie dla wzrostu zaangażowania pacjenta w działania rehabilitacyjne. Nawet niewielki, ale wyraźnie świadomy wpływ na skurcz mięśni lub obniżenie spastyczności, które pacjent zobaczy na własne oczy, wzmacnia jego zaangażowanie w terapię i co najważniejsze, jest dowodem stopniowego powrotu funkcji mechanizmów ośrodkowego sterowania skurczem mięśni. Nawet najmniejszy, świadomy wpływ na skurcz mięśni, uwidoczniony w badaniu EMG-biofeedback, stwarza obiektywne podstawy do wzmacniania tego wpływu drogą sukcesywnej rehabilitacji. Tym bardziej, że koszty aktywnej stymulacji są niewielkie, w porównaniu do efektów jakie ona przynosi.

Zobacz wyniki EMG igłowego z lutego 2008

i dokumentację wyników terapii rozpoczętej w maju 2008, prowadzoną w oparciu o powierzchniowe EMG z aktywnym udziałem pacjenta. To, że pacjent widzi nawet niewielką progresję, mobilizuje go do kontynuowania intensywnej rehabilitacji

Pierwsza wizyta – faza skurczu kolor czerwony. Siła skurczu 0,3 mikrovolta (ponad poziom relaksacji)

Po 6 tygodniach ( 3 wizyta). Siła skurczu średnio 3,5 mikrovolta

Po 5 miesiącach (6 wizyta). Siła skurczu średnio 16,7 mikrovolt

Test po 8 miesiącach. Średnia siła skurczu 24,4 mikrovolt

Fizjologiczne mechanizmy regeneracji organizmu po urazie, aktywność czynników neurotroficznych (endogennych białek decydujących o tempie i zakresie regeneracji uszkodzonych struktur nerwowych), zależą silnie od determinacji pacjenta, jego woli a właściwie najlepiej, od decyzji powrotu do zdrowia. Rzeczywistość trudno zmienić samą wiarą lub marzeniami, niezbędne są konkretne, profesjonalnie prowadzone działania i wizualizowanie oczekiwanych efektów. Wyznaczanie sobie coraz większych celów i osiąganie ich. Nie tyle skala urazu decyduje o tym ile z utraconych funkcji powróci, co zaangażowanie osoby poszkodowanej w proces rehabilitacji, stosowanie ukierunkowanych na poprawę funkcji zabiegów i budowanie pewności, że uda jej się odzyskać jak najwięcej z utraconego zdrowia.

Nie istnieje obiektywna, a więc oparta o zasady Evidence Based Medicine, metoda ustalenia a priori, które funkcje wrócą, a które nie. Wszelkie wypowiedzi na temat tego co uda się odzyskać a co nie – są subiektywne. Obiektywnie, można jedynie ustalić stan bieżący stwierdzany w czasie badania (a i to zależnie od rodzaju badania i sposobu jego przeprowadzenia). W zaprezentowanym przypadku klinicznym, neurofizjolog „nie obserwuje czynnych jednostek ruchowych w mięśniu piszczelowym przednim”. W badaniu EMG-biofeedback przeprowadzonym w naszym gabinecie - obserwujemy świadomy skurcz o sile rzędu 0,3 mikrovolta większej od potencjału spoczynkowego. Tylko 0,3 czy aż 0,3? Nie zauważalny gołym okiem, a jednak świadomy skurcz! Sądzimy, że lepiej pokazać pacjentowi, że szklanka choć trochę się napełnia, niż że jest prawie pusta…. Nie da się obliczyć w procentach, jaki będzie przyszły efekt podjętej rehabilitacji. Można natomiast z dużym prawdopodobieństwem powiedzieć, że intensywna rehabilitacja z wykorzystaniem najnowszych metod, oparta na pełnym zaangażowaniu pacjenta w terapię i zrozumienie, że jej efekty zależą w głównej mierze od niego samego – stwarza maksimum szans na sukces.

Zasady stymulacji mięśni

1

Zasady stymulacji mięśni

Elektrostymulacja mięśni jest stosowana od kilkudziesięciu lat w rehabilitacji, w sporcie i kosmetyce. Nadal prowadzi się liczne badania a opracowywane w ich wyniku zasady i metodyka stymulacji, różnią się znacznie od zasad opisywanych w podręcznikach do fizykoterapii i powszechnie przyjętej praktyki stosowania.

Na temat elektrostymulacji mięśni istnieje przede wszystkim, duża ilość nieporozumień i niedopowiedzeń. To właśnie owe nieporozumienia skutkują opiniami, że elektrostymulacja nie pomaga lub wręcz szkodzi (o tym co szkodzi przeczytaj niżej). Na podstawowe pytanie: Czy warto stosować elektrostymulację ? odpowiem krótko: TAK, Oczywiście, że warto! Pod warunkiem, że stosowana jest poprawnie. Wszystko zależy od celu jaki chcemy osiągnąć i metody (sposobu) w jaki będzie wykonywana elektrostymulacja. Tak jak nic nie zastąpi naturalnego ruchu lub ćwiczeń pod kierunkiem fizjoterapeuty, tak w terapii niedowładów, nie ma skuteczniejszej i lepszej metody niż elektrostymulacja mięśni i nerwów ruchowych w połączeniu z ćwiczeniami EMG-biofeedback. Najlepiej połączyć kinezyterapię z fizykoterapią.

Wskazaniem do elektrostymulacji mięśni w postępowaniu rehabilitacyjnym są:

  • zaburzenia aktywności mięśni (niedowłady, spastyczność, dyssynergia) bez względu na przyczynę (urazy kręgosłupa, urazy mięśni i nerwów, udary, choroby nerwowo-mięśniowe (SM, ALS), MPDz, przepuklina oponowo-rdzeniowa
  • zaniki mięśni z nieczynności – po długotrwałych unieruchomieniach, operacjach kończyn, stawów
  • terapia skolioz
  • reedukacja nerwowo – mięśniowa (np. zespół zaniedbywania, bruksizm)

Współczesne wyniki badań klinicznych dokumentują istotność i efektywność elektrostymulacji. Zainteresowanych zachęcam do studiowania stron MEDLINE gdzie pod hasłami:\\”muscle stimulation\\”, \\”ems muscle stimulation\\”,\\” electronic muscle stimulation\\”, można znaleźć tysiące badań klinicznych.

Trzeba też wyraźnie powiedzieć, że elektrostymulacja i EMG-biofeedback, nie u wszystkich mogą prowadzić do wyleczenia natomiast zawsze mogą wpłynąć na poprawę jakości życia. Rehabilitacja to cały kompleks działań a stymulacja jest jedynie jedną z ważnych składowych.

Aby elektrostymulacja umożliwiła osiągnięcie założonych celów warto:

  1. W obiektywnym badaniu EMG-biofeedback określić aktualny stan aktywności spoczynkowej i wysiłkowej grupy mięśni, która ma być poddana terapii. Zasady EBM (Evidence Based Medicine -medycyny opartej na faktach)wymagają zastosowania obiektywnej metody oceny spoczynkowej i wysiłkowej aktywności mięśni. Powierzchniowa elektromiografia z wizualizacją skurczu na ekranie (a więc właśnie EMG-biofeedback), powinna być standardem w ocenie stopnia zaburzeń aktywności mięśni. Badanie jest tanie, nieinwazyjne, obiektywne i wiarygodne. Niestety, standardowo wielu pacjentów z niedowładami pourazowymi z tego badania nie korzysta a szkoda, bo przynajmniej część uszkodzonych nerwów ma możliwość regeneracji i próbuje ponownie unerwić swój efektor. Warto więc wykonać i okresowo powtarzać badanie EMG i stosownie do jego wyników modyfikować parametry elektrostymulacji.
  • W oparciu o uzyskane w badaniu EMG-biofeedback wyniki, określić właściwe parametry stymulacji oraz częstotliwość i czas trwania zabiegów. Parametry stymulacji mięśni i nerwów ruchowych określa się zależnie od tego czy pacjent ma choćby minimalny, świadomy wpływ na aktywność mięśni lub nie posiada w chwili badania takiego wpływu. Bez względu na to czy mięśnie są unerwione czy odnerwione, stymulacja powinna być stosowana, ale oczywiście o innych parametrach. Proporcje czasu skurczu do czasu relaksacji oraz częstotliwość i natężenie prądu, muszą odzwierciedlać aktualną fizjologiczną wydolność mięśni poddawanych zabiegowi stymulacji.
  • Regularnie monitorować zmiany w aktywności mięśni pod wpływem zaleconej terapii i odpowiednio do zachodzących zmian kształtować parametry zabiegów. Poprawnie wykonywana stymulacja wpływa znacząco na poprawę transportu aksonalnego oraz odżywienie tkanek (mięśni i nerwów) a przy istniejącej innerwacji, prowadzi do przyrostu siły skurczu i poprawy koordynacji nerwowo- mięśniowej. Nie da się całej terapii przeprowadzić jednym programem zabiegowym. Trzeba zmieniać obciążenia stosownie do dynamiki zmian w układzie nerwowo-mięśniowym. O ile to tylko możliwe, badanie powinno być wykonane raz na 6 – 8 tygodni. Wynik badania jest istotny nie tylko dla terapeuty, ale również dla pacjenta. Każdy lubi zobaczyć progresję, a już samo oczekiwanie poprawy ma pozytywne działanie.
  • Stosować zabiegi stymulacji, aż do utrwalenia się świadomej kontroli aktywności mięśni (czasami są to 2 – 3 miesiące a czasami lata). Wzrost nerwu (po uszkodzeniu) odbywa się w tempie 1- 1,3 mm na dobę. Zależnie od miejsca i skali urazu, regeneracja może trwać od kilku do kilkudziesięciu miesięcy. O ile osoba, która stosuje elektrostymulację w celach sportowych, kosmetycznych lub dla odbudowy zaników mięśni z nieczynności, może osiągać założone cele przy 3- 4 zabiegach 30-40 minutowych w tygodniu, o tyle pacjent z poważnymi zaburzeniami aktywności mięśni w wyniku urazu lub choroby, powinien stosować stymulację od 2 do 5 razy dziennie po 10 – 30 min. O efektach takiej stymulacji przeczytasz w stosownych podrozdziałach

Niestety, rzadko kto stosuje zabiegi w takim reżimie. Trzeba systematyczności i uporu. Stymulacja poniżej 1 godziny (na grupę mięśni/na dobę) nie przynosi tak znaczącej poprawy, jak stymulacja 1,5 – 2 godzinna.

To właśnie wymóg codziennej stymulacji spowodował pojawienie się na rynku małych elektrostymulatorów dla pacjentów. Zabiegi w klinice powinny służyć głównie ustaleniu właściwych parametrów i nauczenia pacjenta (lub opiekuna) jak wykonywać stymulacje w domu, własnym stymulatorem.

Kiedy elektrostymulacja mięśni szkodzi?

Przy poprawnym stosowaniu, nie istnieje ryzyko działań niepożądanych, natomiast źle dobrane parametry i nieregularne zabiegi przyniosą więcej szkody niż pożytku. Przede wszystkim, elektrostymulacja nie powinna mieć nic wspólnego z elektryzowaniem mięśni ponad miarę i zmuszaniem ich do skurczu. Ona ma mięśnie do skurczu pobudzać [łac. stimulatio]– nie zmuszać. Jedynie w przypadku mięśni trwale i całkowicie odnerwionych, bez szans na reinnerwację, co można stwierdzić najwcześniej 2 – 3 lata po urazie (oczywiście po 2-3 miesięcznej próbie stymulacji funkcjonalnej i po badaniu EMG-biofeedback), stosuje się duże dawki prądu do stymulacji tkanki mięśniowej, ponieważ nie jest możliwe pobudzenie poprzez nerw ruchowy.

We wszystkich innych przypadkach:

  • nie powinno się stosować natężeń większych niż 2,5 mA na 1 cm2 elektrody a stymulacja nie może powodować bólu
  • nie powinno się stosować tzw. impulsów trójkątnych wymuszających skurcz mięśnia odnerwionego *
  • nie powinno się stymulować mięśni ponad ich aktualną, fizjologiczną wydolność

* Już 20 lat temu w badaniach biologii molekularnej (Alberts B.et al. Molecular Biology of the Cell, Garland Publ.1989)udowodniono, że “elektryzowanie” mięśni odnerwionych m.in. z wykorzystaniem impulsów trójkątnych powoduje znaczący (50%) spadek ilości receptorów acetylocholiny na powierzchni tkanki mięśniowej oraz spadek ilości receptorów neurotrofin (białek o istotnym znaczeniu dla odbudowy uszkodzonej tkanki nerwowej) co może znacznie utrudnić proces reinnerwacji odnerwionego mięśnia.

Optymalne działania dla osiągnięcia poprawy ukrwienia, zmniejszenia spastyczności lub przyrostu siły w wyniku stymulacji, muszą uwzględniać reguły fizjologiczne a więc, zabiegi powinny być rozłożone w czasie, najlepiej 3 – 5 w ciągu dnia i muszą być kontynuowane aż do utrwalenia się efektów.

Zainteresowanych badaniem EMG-biofeedback i poradą w zakresie doboru sprzętu oraz parametrów stymulacji, zapraszamy do naszego Gabinetu.

Go to Top