Elektromiografia i EMG-Biofeedback

Elektromiografia (EMG) – to badanie potencjałów elektrycznych związanych z aktywnością spoczynkową i wysiłkową mięśni. Metoda inwazyjna (bolesna) polega na badaniu igłą wkłuwaną do mięśnia, metoda nieinwazyjna (bezbolesna) tzw. elektromiografia powierzchniowa polega na naklejaniu elektrod samoprzylepnych w obszarze badanego mięśnia lub aplikacji elektrod (dopochwowo, doodbytniczo). Nie da się tą metodą ocenić warstwy głębokiej mięśni, ale trzeba też pamiętać, że wkłucie igły w mięsień zaburza jego czynność i wyniki igłowego EMG mogą być mylące.

W naszym gabinecie wykonujemy wyłącznie nienwazyjną elektromiografię powierzchniową służącą ocenie zakresu świadomego wpływu pacjenta na czynność spoczynkową i wysiłkową mięśni szkieletowych lub mięśni dna miednicy oraz dokumentowaniu postępów terapii zaburzeń aktywności mięśni z wykorzystaniem elektrostymulacji i ćwiczeń biofeedback.

BIOFEEDBACK - to po polsku: biologiczne sprzężenie zwrotne. Jest to technika polegająca na obrazowaniu czynności fizjologicznych i umożliwiająca pacjentowi  świadome wpływanie na te czynności. Mogą to być zarówno czynności sterowane przez układ nerwowy somatyczny (np. napięcie mięśni) jak i autonomiczny (tętno, częstotliwość fal mózgowych itd). Od lat stosuje się biofeedback w psychologii, wojskowości, w nauce relaksowania się oraz w medycynie.

Metody obrazowania mogą być różne np.:

• Obrazowanie aktywności mięśni w formie zmieniającej się na ekranie komputera krzywej, za pomocą urządzenia do EMG (elektromiografii) podłączonego do komputera
• obrazowanie aktywności fal mózgowych za pomocą EEG (elektroencefalografii)
• ponadto stosowane są: czujniki tętna, oddechu, zmian pH skóry, przewodnictwa elektrycznego lub temperatury skóry, czujniki balansowe, czujniki dynamometryczne

Jako odpowiednik zmian zachodzących w monitorowanych funkcjach organizmu wykorzystuje się:

• Zmienny poziom dźwięku lub barwy, zależnie od aktywności fizjologicznej (głębokości oddechu, skurczu lub zrelaksowania mięśni, szybkości uderzeń tętna, aktywności mózgu itp.)
• Ilość i kolor zapalanych/gaszonych diod w urządzeniu monitorującym
• zmieniające się obrazy np. rozkwitający w miarę pogłębiania się relaksu kwiat lub też utrzymujący się na torze jazdy samochód – w treningu równowagi.

Rozwój programów komputerowych umożliwił wdrożenie bardzo atrakcyjnych technik obrazowania, co znacznie przyspiesza proces terapeutyczny. Chodzi o włączenie jak największej ilości zmysłów w trakcie utrwalania nowych umiejętności sterowania zachowaniami organizmu, ponieważ pozwala to na uruchomienie mechanizmów kompensacji.

Obserwując, jak urządzenie reaguje na różne próby osiągania pożądanego rezultatu, pacjent uczy się rozpoznawać mechanizmy sterujące daną reakcją fizjologiczną. Ćwicząc w ten sposób, wzmacnia te mechanizmy. Szlak nerwowy i ośrodki korowe w mózgu stają się lepiej skoordynowane i reagują sprawniej na wolę pacjenta. WAŻNE! Ćwiczenia muszą być prowadzone regularnie, minimum 3 -4 razy w tygodniu (najlepiej codziennie) i do skutku tzn. do osiągnięcia widocznej poprawy i utrwalenia się nabytych umiejętności. W przypadku osób z poważnymi zaburzeniami ośrodkowego sterowania skurczem mięśni po udarze, urazie głowy lub rdzenia, w mózgowym porażeniu dziecięcym itp. ćwiczenia należy stosować 2- 3 razy dziennie po kilka do kilkunastu minut na jedną sesję. Dłuższa przerwa w ćwiczeniach, powoduje częściową utratę tych umiejętności. Stąd zabiegi rozpoczęte w szpitalu lub sanatorium, należy kontynuować w domu lub w miejscu zamieszkania.

Ćwiczenia biofeedback są wspaniałym uzupełnieniem w rehabilitacji pacjentów z ośrodkowymi i obwodowymi zaburzeniami funkcji mięśni (niedowłady, spastyczność) po udarach, urazach czaszki, urazach rdzenia kręgowego, uszkodzeniach splotów, napięciowych bólach mięśni, migrenach, po długotrwałych unieruchomieniach, w profesjonalnej rehabilitacji sportowej, u dzieci z MPDz i wadami dysraficznymi. Najnowszy sprzęt do ćwiczeń biofeedback oraz diagnostyki zaburzeń ruchu z oferty INNOMED to system BioVal - czujnik ruchu z bogatym oprogramowaniem do pomiarów goniometrycznych oraz terapii.  O szczegóły zapytaj drogą mailową. Obejrzyj krótką prezentację : Prezentacja BioVal®

Wskazania do biofeedback’u, to także niektóre zaburzenia oddawania moczu lub stolca, pochwica, prostatitis. W ćwiczeniach mięśni z pomocą elektrostymulacji należy, po nauczeniu się dzięki niej samodzielnego generowania izolowanego skurczu, stosować stymulację jako sygnał do świadomego pogłębienia skurczu, zapoczątkowanego przez stymulator. To proste. Czujesz łagodne mrowienie i delikatny skurcz mięśni i samodzielnie kontynuujesz ćwiczenie, wzmacniając skurcz pobudzonych stymulacją mięśni. Wzmacniasz tym samym nie tylko siłę mięśni, lecz również świadomą kontrolę nad nimi. Wzmacniasz przewodzenie w nerwach ruchowych. O sile świadomego skurczu mięśni decyduje przecież również Twoja wola a nie sam mięsień lub stymulator.

ETS – Electromyographic Triggered Stimulation (stymulacja sterowana odczytem EMG) jest najbardziej zaawansowaną i nowoczesną techniką EMG-biofeedbacku. Do ćwiczenia tą techniką potrzebne jest urządzenie do elektromiografii z funkcją ETS (przykładowo: NeuroTrac ETS, MyoPlus i MyoPlus 4), komputer i oprogramowanie. Można studiować instrukcję i uczyć się na własnych błędach lub ukończyć 1- dniowe  szkolenie  w naszej firmie.

W terapii zaburzeń aktywności mięśni z zastosowaniem ETS – aktywność mięśni pacjenta, jest obrazowana w czasie rzeczywistym na ekranie komputera. Terapeuta ustala właściwy dla danego pacjenta próg możliwości i parametry stymulacji powodujące lekki skurcz mięśni. Pacjent obserwuje na ekranie aktywność mięśni  i stara się pokonać ustalony próg. Jeżeli mu się to uda, automatycznie włącza się stymulacja mięśni. Tym samym skurcz zapoczątkowany świadomie jest podtrzymywany przez urządzenie. Jeżeli pacjentowi nie uda się pokonać progu, będzie on automatycznie obniżony o 12,5% do poziomu, który jest dla pacjenta osiągalny. Jeśli się uda, próg wzrośnie o 12,5% aby umożliwić efektywny trening w granicach możliwości pacjenta.

Jakie to ma znaczenie ?

Ogromne, ponieważ w ten sposób można rehabilitować z powodzeniem pacjentów, którzy są w stanie wykonać choćby minimalny, nawet niezauważalny gołym okiem skurcz mięśni. Nawet intensywne myślenie o skurczu może być zwizualizowane. Dopiero EMG-biofeedback, może pokazać czy i jaką świadomą kontrolę skurczu posiada pacjent oraz jak reagują w tym czasie mięśnie antagonistyczne. Skurcz mięśni (z wyłączeniem patologii), zapoczątkowywany jest świadomie, z woli pacjenta. Włączenie się stymulacji po osiągnięciu zadanego progu, wzmacnia tor impulsu pomiędzy korą ruchową a mięśniem. Z czasem, połączenie nerwowe staje się coraz silniejsze i pozwala na lepszą kontrolę nad ruchem mięśni. Ponadto, wzmacnia się również o wiele szybciej mięsień. Jeśli pacjent utrzyma skurcz dłużej niż 1 sekundę, to funkcję pobudzenia mięśni do skurczu przejmie stymulator i utrzyma siłę skurczu przez kolejne sekundy – których ilość ustala się adekwatnie do możliwości pacjenta.

Pacjent z niedowładem wiotkim, nie byłby w stanie utrzymać skurczu np. przez 3 – 4 sekundy. Dzięki ETS jest to możliwe i mięsień jest efektywnie trenowany.

Chcesz dowiedzieć się więcej? Obejrzyj poniższe filmy:

Biofeedback i Stymulacja Funkcjonalna (FES) w diagnostyce i terapii niedowładów

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=lkEZwUJLTGo]

Konferencja Naukowa Urazy Kręgosłupa Gorzów 2010

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=Oy8XkRonI6o]

Pamiętaj, że najważniejszym czynnikiem decydującym o skuteczności terapii jest czynny udział Pacjenta. To bardzo ważne.

Nie pozwól odebrać sobie nadziei.  Zacznij działać od zaraz.

INNOMED Jan Namysł
ul.Słowackiego 24/4
60-823 Poznań
tel/fax 61 828 96 74
tel kom 601 519 667 (Jan Namysł)